ทางด่วนแต่ละสาย สัมปทานยาวถึงปีไหนบ้าง? ช่วงพฤษภาคม 2567 มีประเด็นเรื่องการลดค่าทางด่วนแลกกับการต่ออายุสัมปทานสายศรีรัช (ทางด่วนขั้นที่ 2) หลายคนน่าจะอยากรู้ว่าทางด่วนแต่ละสายมีอายุสัมปทานถึงปีไหน เราเลยรวบรวมมาให้ดูกันครับ
1-3 ทางด่วนเฉลิมมหานคร ศรีรัช และอุดรรัถยา ถึงปี 2578
เดิมทางด่วนขั้นที่ 1 (เฉลิมมหานคร) การทางพิเศษฯ ก่อสร้างและบริหารเอง แต่เมื่อสร้างทางด่วนขั้นที่ 2 (ศรีรัช) ก็รวมระบบเก็บเงินเป็นระบบเดียว (จ่ายเงินทีเดียว ขึ้นได้ 2 สาย) แล้วแบ่งรายได้กันหลังบ้านดังนี้
- รายได้จากทางด่วนขั้นที่ 1 ทั้งสาย และทางด่วนขั้นที่ 2 เฉพาะส่วนบางโคล่-รัชดาภิเษก (ประชาชื่น) และพญาไท-รัชดาภิเษก (อโศก) แบ่งเป็นการทางพิเศษฯ 60% และ BEM 40%
- รายได้จากทางด่วนขั้นที่ 2 ส่วนประชาชื่น-แจ้งวัฒนะ และส่วนอโศก-ศรีนครินทร์ รวมถึงทางด่วนอุดรรัถยา (บางปะอิน-ปากเกร็ด) เป็นของ BEM 100%
สัมปทานดั้งเดิมหมดอายุไปตั้งแต่ปี 2563 แต่มีการต่ออายุสัมปทานแลกกับการยุติคดีความที่เอกชนฟ้องเรียกค่าเสียหายจากรัฐ โดยต่อไปอีก 15 ปี 8 เดือน สิ้นสุดในปี 2578
4-5 ทางด่วนฉลองรัช และบูรพาวิถี ถึงปี 2591
สองสายนี้ยังอยู่ในความดูแลของการทางพิเศษฯ แต่ทำสัญญากับกองทุนรวมโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออนาคตประเทศไทย (TFFIF) เพื่อระดมเงินทุนมาก่อสร้างทางด่วนสายใหม่ๆ โดยส่งรายได้ 45% ของทางด่วน 2 สายนี้ให้กองทุนตลอดระยะเวลาสัญญา สิ้นสุดในปี 2591
6-7 ทางด่วนกาญจนาภิเษก และวงแหวนรอบนอกด้านใต้ ไม่ใช่สัมปทานเอกชน
ทางด่วนกาญจนาภิเษก (บางพลี-สุขสวัสดิ์) กับถนนวงแหวนรอบนอกด้านใต้ (บางขุนเทียน-พระประแดง) เป็นเส้นทางต่อเนื่องกัน แต่แบ่งเจ้าของเป็น 2 ส่วน ช่วงบางพลี-สุขสวัสดิ์เป็นของการทางพิเศษฯ และเป็นสายเดียวที่การทางพิเศษฯ บริหารเองและรับรายได้เข้าหน่วยงานเอง ส่วนช่วงบางขุนเทียน-พระประแดงเป็นของกรมทางหลวง แต่ทำ MOU ให้การทางพิเศษฯ บริหารจัดการและเก็บค่าผ่านทางให้ สองสายนี้จึงไม่ได้เป็นสัมปทานเอกชน
ที่มาของการแบ่งเจ้าของ: แนวเส้นทางอยู่บนดินอ่อน ต้องทำเป็นทางยกระดับตลอดเส้นทาง ใช้เงินลงทุนสูง กรมทางหลวงสร้างช่วงพระประแดง-บางขุนเทียนไว้ตั้งแต่ก่อนปี 2550 และเปิดให้วิ่งฟรีไปก่อน ส่วนช่วงข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาไปเชื่อมถนนบางนา-ตราดยังไม่มีงบประมาณ จึงโอนโครงการช่วงที่เหลือให้การทางพิเศษฯ ก่อสร้างและบริหาร เพราะกู้เงินมาสร้างแล้วทยอยใช้คืนได้ ไม่ต้องใช้งบประมาณทั้งก้อน พอช่วงของการทางพิเศษฯ เสร็จและเชื่อมกับช่วงเดิม กรมทางหลวงจึงทำ MOU ให้การทางพิเศษฯ เก็บเงินช่วงของกรมทางหลวงแบบเหมาจ่าย 15 บาท ส่งเข้ากองทุนมอเตอร์เวย์
8 ทางด่วนประจิมรัถยา ถึงปี 2585
ทางด่วนประจิมรัถยา (ศรีรัช-วงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตก) เป็นสายสัมปทานของ BEM ระยะเวลา 30 ปี หมดสัมปทานในปี 2585
9 ดอนเมืองโทลล์เวย์ ถึงปี 2577
ทางยกระดับอุตราภิมุข (ดอนเมืองโทลล์เวย์) เป็นทางของกรมทางหลวงที่ให้สัมปทานกับบริษัท ทางยกระดับดอนเมือง จำกัด ต่อสัมปทานมาแล้วหลายครั้ง เดิมจะหมดในปี 2557 แต่แก้ไขสัญญาครั้งแรกเป็นการรวมสัมปทานช่วงดินแดง-ดอนเมืองกับดอนเมือง-อนุสรณ์สถานเข้าด้วยกัน ปรับอัตราค่าผ่านทางใหม่ และขยายเวลาไปถึงปี 2564 ส่วนการแก้ไขครั้งต่อมาเป็นการชดเชยเพื่อยุติคดีที่เอกชนฟ้องเรียกค่าเสียหายจากรัฐ จากการตรึงราคาค่าผ่านทางที่ไม่เป็นไปตามสัญญา และการสร้างทางด่วนสายอื่นมาแย่งรายได้ จึงต่อเวลาสัมปทานไปถึงปี 2577 ใครรอให้โทลล์เวย์ถูกลงก็ต้องรอหมดสัมปทานปี 2577
10-11 มอเตอร์เวย์ M7 และ M9 ไม่มีสัมปทาน
มอเตอร์เวย์กรุงเทพ-ชลบุรี (M7) และถนนกาญจนาภิเษก (M9 วงแหวนตะวันออก) เป็นของกรมทางหลวง สร้างและบริหารจัดการเอง ไม่ได้ให้สัมปทานกับเอกชน ส่วนวงแหวนตะวันตกไม่ได้เป็นทางด่วนหรือมอเตอร์เวย์ จึงไม่อยู่ในรายการนี้
ส่วนข่าวการต่อสัมปทานทางด่วนเพื่อแลกกับการก่อสร้างทางด่วนชั้นบน (Double Deck) และลดค่าทางด่วนสายศรีรัชช่วงนอกเมืองเหลือ 50 บาทตลอดสายไม่เก็บเพิ่ม ตามข่าวจะต่อสัมปทานไปจบประมาณปี 2601 อ่านต่อได้ที่ ต่อสัมปทานทางด่วนถึงปี 2601 แลก Double Deck
คำถามจากคอมเมนต์ (พฤษภาคม 2567)
- จาก S1 ลงทางด่วนเฉลิมมหานครทำไมเก็บเพิ่ม 5 บาท ไม่ได้เป็นการเก็บซ้ำ ปัจจุบัน S1 ใช้ฟรี ที่เก็บเพิ่ม 5 บาท (เดิม 10 บาท) เพราะตอนจ่ายที่ด่านบางนาของบูรพาวิถีขาเข้า จ่ายค่าผ่านทางฉลองรัชรวมไปแล้ว 45 บาท ถ้าตรงไปตาม S1 เชื่อมฉลองรัชก็ไม่ต้องเสียเพิ่ม แต่ถ้าลงที่จุดพักรถเพื่อเข้าทางด่วนเฉลิมมหานคร ซึ่งค่าผ่านทาง 50 บาท ก็ต้องจ่ายส่วนต่างอีก 5 บาท ส่วนขาจากฉลองรัชลงเฉลิมมหานครมุ่งหน้าบางนามีด่านเก็บ 25 บาท ถ้าวิ่ง S1 ต่อก็ไม่คิดค่า S1 เพิ่ม แต่ไม่มีทางลงตรงบางนา ทางจะบังคับเข้าทางด่วนบูรพาวิถีไปลงที่เมกาบางนา
- ทำไมฉลองรัชปรับค่าผ่านทางขึ้น การนำฉลองรัชเข้า TFFIF ซึ่งปรับค่าผ่านทางตามดัชนีราคาผู้บริโภค น่าจะเป็นสาเหตุหนึ่ง และฉลองรัชจะเปิดฟรีวันหยุดได้ การทางพิเศษฯ ต้องจ่ายเงินชดเชยให้กองทุน TFFIF ในส่วนของวันที่ไม่เก็บเงิน (ณ พฤษภาคม 2567 ฉลองรัชและบูรพาวิถียังไม่รับบัตรเครดิต)
- เมื่อไหร่จะเก็บเงินตามระยะทางได้ ต้องรอให้สายนั้นๆ หมดสัมปทานก่อน แต่ดูจากการต่อสัมปทานไปเรื่อยๆ แล้วก็…
- ทำไมประจิมรัถยาไม่มีทางเลี้ยวจากทิศเหนือขาเข้า ตอนออกแบบคงคาดการณ์ว่ามีความต้องการเดินทางทิศนั้นไม่เยอะ ภาพเก่าของโครงการก็ไม่มี ramp จากทางด่วนฝั่งประชาชื่นเลี้ยวเข้าประจิมรัถยา และทางด่วน N1 กับทางเชื่อมศรีรัช-โทลล์เวย์ก็พับแผนไปนานแล้ว
- สายที่ยังสร้างไม่เสร็จไม่อยู่ในรายการ เพราะบางสายยังไม่ได้เปิดเผยรูปแบบสัมปทาน
- หมดสัมปทานแล้วจะแพงขึ้นหรือถูกลง ถ้าหมดสัมปทาน โครงการจะกลับเป็นการบริหารของรัฐเต็มตัว ปรับราคาได้ตามนโยบายรัฐบาล ถ้าลดราคาก็อาจเป็นการส่งเสริมการใช้รถยนต์มากขึ้น หรือบางแนวคิดอาจขึ้นราคาเพื่อนำรายได้ไปอุดหนุนระบบขนส่งมวลชนก็ได้
- แล้วรถไฟฟ้าล่ะ สายสีน้ำเงินได้ขยายระยะเวลาสัมปทานหลังเพิ่มส่วนต่อขยาย ส่วนสายสีเขียวเคยมีความพยายามในยุค คสช. ให้ต่อสัมปทานแลกกับหนี้ค่าก่อสร้างและติดตั้งระบบ แต่ ณ พฤษภาคม 2567 ยังไม่ได้ต่อ กทม. มีนโยบายจะเปิดประมูลใหม่เป็นแบบจ้างเดินรถเพื่อควบคุมราคาได้ อ่านสรุป รถไฟฟ้าแต่ละสาย สัมปทานหมดปีไหน
อ่านต่อ: ทางด่วนแต่ละสายเก็บค่าผ่านทางได้วันละกี่บาท
*ข้อมูล ณ พฤษภาคม 2567