เดือนตุลาคม 2569 LivingPop ได้ตามทริปสื่อมวลชนของ รฟม. ลงใต้ไปถึงสงขลา คุณกาจผจญ อุดมธรรมภักดี ผู้ว่าการ รฟม. เล่าความคืบหน้าโครงการรถไฟฟ้าหาดใหญ่ด้วย เราจึงถือโอกาสเอาข้อมูลโครงการนี้มาเล่าต่อ
“โมโนเรลหาดใหญ่” คุยกันมานานกว่า 17 ปี
- ปี 2552 สนข. ทำแผนแม่บทขนส่งมวลชนเมืองหาดใหญ่ เสนอไว้ 8 เส้นทาง รวม 103.78 กม.
- ปี 2557 อบจ.สงขลา จ้าง มจธ. ศึกษาต่อ ได้ออกมาเป็นโมโนเรล 4 เส้นทาง 3 ระยะ รวม 28.1 กม. แล้วเลือกเส้นคลองหวะ ถึงสถานีรถตู้ ทำก่อน
- มิถุนายน 2563 EIA ผ่าน
- ปี 2564 อบจ. เคยตั้งเป้าเริ่มสร้างปี 2565 เสร็จปี 2568 แต่ไปติดงบประมาณ เพราะท้องถิ่นแบกโครงการระดับหมื่นล้านเองไม่ไหว
- ธันวาคม 2568 คณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก (คจร.) ให้ รฟม. รับไปทำแทน
- 5 สิงหาคม 2569 ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.ฎ. ให้ รฟม. ทำรถไฟฟ้าในสงขลาได้ กฤษฎีกาตรวจเสร็จแล้ว ณ ตุลาคม 2569 อยู่ระหว่างทูลเกล้าฯ
หน้าตาโครงการตามแบบเดิมของ อบจ.
เป็นโมโนเรลแบบคร่อมราง แบบเดียวกับสายสีเหลืองและสีชมพูในกรุงเทพฯ ยกระดับตลอดสาย ยาว 12.54 กม. 12 สถานี เริ่มจากแยกคลองหวะ ไปตามถนนเพชรเกษมจนถึงสถานีรถตู้ (ตลาดเกษตร) สถานีเป็นอาคาร 3 ชั้นคร่อมเกาะกลางถนน มีโรงจอดและศูนย์ซ่อมที่คลองหวะ และมีจุดเปลี่ยนการเดินทางไปต่อรถอื่น 3 จุด คือ คลองหวะ คอหงส์ และสถานีรถตู้ ค่าลงทุนตามแบบเดิม 16,186 ล้านบาท (เฉพาะงานโยธา ยังไม่รวมขบวนรถ)
12 สถานีตามแบบเดิม
- คลองหวะ
- ขนส่งหาดใหญ่ (เซ็นทรัล)
- คลองเรียน
- ม.อ. (ม.สงขลานครินทร์)
- คอหงส์
- ราษฎร์ยินดี (บิ๊กซี)
- หาดใหญ่วิทยาลัย (สยาม)
- น้ำพุ
- ตลาดกิมหยง
- ชุมทางรถไฟหาดใหญ่
- หาดใหญ่ใน
- สถานีรถตู้ (ตลาดเกษตร)
ผลศึกษาเดิมที่เคยเปิดเผยไว้ ตั้งค่าโดยสาร 20 บาทตลอดสาย คาดว่าปีแรกจะมีผู้โดยสาร 55,902 คนต่อวัน (พอๆ กับสายสีเหลืองในกรุงเทพฯ ทุกวันนี้) และเพิ่มเป็น 75,165 คนต่อวันใน 10 ปี ขบวนรถ 1 ขบวนจุได้ 464 คน ตัวเลขชุดนี้ทำไว้ก่อนโควิดและก่อนน้ำท่วมใหญ่ ซึ่ง รฟม. บอกว่าข้อมูลเก่ากว่า 10 ปีแล้ว ต้องทบทวนใหม่
ทำไมหาดใหญ่ต้องมีรถไฟฟ้า
TomTom Traffic Index ปี 2024 จัดให้หาดใหญ่เป็นเมืองรถติดที่สุดในไทย ขับรถ 10 กม. ใช้เวลาเฉลี่ย 24.12 นาที นานกว่ากรุงเทพฯ ที่อยู่อันดับ 4 (21.51 นาที) และปี 2025 ยังขยับขึ้นเป็น 25 นาทีกว่า ผลศึกษาเดิมของ สนข. และ อบจ. สรุปตรงกันว่าต้นเหตุคือเมืองไม่มีขนส่งสาธารณะที่ดีพอ คนจึงต้องใช้รถส่วนตัวกันเยอะ ขณะที่สงขลามีประชากร 1.42 ล้านคน มากเป็นอันดับ 10 ของประเทศ และส่วนใหญ่อยู่ในอำเภอหาดใหญ่
ไทม์ไลน์ใหม่ที่ รฟม. วางไว้ (เบื้องต้น)
- ปี 2570 จ้างที่ปรึกษา
- ปี 2570-2571 ศึกษาทบทวนและออกแบบใหม่ รวมถึงทำ EIA ใหม่ เพราะฉบับเดิมหมดอายุไปแล้วเมื่อมีนาคม 2569
- ปี 2572 เสนอขออนุมัติโครงการและรูปแบบร่วมลงทุน
- ปี 2573-2574 คัดเลือกเอกชนแบบ PPP เหมือนสายสีชมพู
- ปี 2574-2577 ก่อสร้าง
- ปี 2578 เปิดให้บริการ
ที่น่าสนใจคือการศึกษารอบใหม่จะดูต่อไปถึงสนามบินนานาชาติหาดใหญ่ด้วย เป็นส่วนต่อขยายจากสถานีรถตู้อีกราว 9.87 กม. ถ้าทำครบจะยาวรวม 22.41 กม. ผู้ว่าการ รฟม. บอกว่าเมืองเปลี่ยนไปเยอะใน 10 ปี จึงจะดูภาพรวมทั้งเส้นก่อน แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะทำรวดเดียวหรือแบ่งเฟสเหมือนเดิม
จุดที่ รฟม. บอกว่าต้องกลับไปแก้
- แม้จะมีสถานีชื่อชุมทางรถไฟหาดใหญ่ แต่ตัวสถานีโมโนเรลยังอยู่ห่างสถานีรถไฟหลายร้อยเมตร ต้องหาทางเชื่อมให้สะดวก
- ต้นทุนแบบเดิมค่อนข้างสูง บางช่วงอาจลดลงมาเป็นระดับดิน ให้คุ้มกับจำนวนผู้โดยสาร
- ค่าโดยสารจะตั้งให้เหมาะกับกำลังจ่ายของคนในพื้นที่
- ต้องออกแบบรับน้ำท่วม
เรื่องน้ำท่วมเป็นโจทย์ใหญ่จริงๆ เพราะน้ำท่วมหาดใหญ่ปลายปี 2568 ฝนตกสะสม 3 วันถึง 595 มม. มากกว่าน้ำท่วมใหญ่ปี 2543 และปี 2553 แม้รางจะยกสูง แต่ทางขึ้นลง บันได และลิฟต์ยังอยู่ระดับถนน ส่วนโรงจอดและศูนย์ซ่อมก็อยู่ระดับดิน รฟม. จึงจะเอาบทเรียนครั้งนั้นมาวางแนวเส้นทางและออกแบบใหม่ และมองว่าทางเดินฉุกเฉินที่มีตลอดแนวรางอาจช่วยตอนอพยพได้ด้วย
ระหว่างรอรถไฟฟ้า
รฟม. มีแนวคิด “ล้อยางสู่ราง” คือเริ่มจากรถเมล์ไฟฟ้าวิ่งเป็นรถป้อนก่อน ให้คนหาดใหญ่ชินกับการนั่งรถสาธารณะ แล้วค่อยขยับไปเป็นระบบราง ซึ่ง รมว.คมนาคม ให้ รฟม. ไปหารือท้องถิ่นเอารถโดยสารไปทดลองวิ่งตามแนวรถไฟฟ้า จอดตรงจุดที่จะเป็นสถานี ดูว่าคนใช้จริงตรงกับที่ประมาณการไว้หรือเปล่า ก่อนออกแบบจริง รฟม. จะลงพื้นที่จัดรับฟังความคิดเห็นคนหาดใหญ่อีกรอบ
ตอนโพสต์เรื่องนี้ใน Facebook มีคนหาดใหญ่มาเสนอว่าอยากให้ยืดเส้นทางด้านใต้จากคลองหวะไปถึงกลางเมืองบ้านพรุอีก 3-4 กม. เพราะมีคนอยู่หลายหมื่นคน ส่วนอีกหลายคนอยากให้ไปถึงสนามบินตั้งแต่แรก
อ่านเพิ่มเติม: รถไฟฟ้า รฟม. สายไหนเปิดเมื่อไหร่
ข้อมูลจาก: การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (ทริปสื่อมวลชน ตุลาคม 2569) ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569