เดือนตุลาคม 2569 LivingPop ได้ตามทริปสื่อมวลชนของ รฟม. ไปสงขลา ฟังเสวนา “MRTA Future Connect” กับคุณกาจผจญ อุดมธรรมภักดี ผู้ว่าการ รฟม. และคุณอัญชลี คงสวัสดิ์ ฝ่ายพัฒนาโครงการรถไฟฟ้า เลยสรุปทุกสายที่ รฟม. ดูแลไว้ในตารางเดียว และไล่ทีละสายว่าตอนนี้ติดอะไร ต้องรออะไรอีกบ้าง
สายสีส้มตะวันออก (ศูนย์วัฒนธรรมฯ ถึงมีนบุรี)
ยาว 22.5 กม. 17 สถานี มีทั้งช่วงใต้ดินและยกระดับ งานโยธาเสร็จแล้ว เหลืองานระบบที่ไปได้ 75.12% สิ่งที่ทุกคนรออยู่คือขบวนรถ ซึ่งผลิตและทดสอบที่โรงงานในตุรกี ขบวนแรกที่จะมาถึงไทยคาดว่าจะมาปลายพฤศจิกายน 2569 (เป็นขบวนที่ผลิตเสร็จเป็นขบวนที่ 2 เพราะขบวนแรกต้องส่งไปทดลองวิ่งที่เยอรมนีก่อน)
พอรถทยอยมาครบ ต้องทดสอบร่วมกับระบบทั้งเส้นอีกรอบ กำหนดเปิดเก็บค่าโดยสารจริงคือมกราคม 2571 แต่ผู้ว่าการ รฟม. เล่าว่าจะพยายามดันให้เปิดทดลองนั่งได้ตั้งแต่ปลายปี 2570 ถ้าทุกอย่างไปตามแผน คนฝั่งรามคำแหงกับมีนบุรีน่าจะได้ลองนั่งกันก่อน
สายสีส้มตะวันตก (บางขุนนนท์ ถึงศูนย์วัฒนธรรมฯ)
ยาว 13.4 กม. 11 สถานี เป็นใต้ดินตลอดสาย วิ่งจากศูนย์วัฒนธรรมฯ ผ่านใจกลางเมือง ลอดแม่น้ำเจ้าพระยาไปทาง รพ.ศิริราช แล้วไปจบที่บางขุนนนท์ พอเปิดครบทั้ง 2 ฝั่ง สายสีส้มจะวิ่งต่อเนื่องจากบางขุนนนท์ยาวไปถึงมีนบุรี
งานก่อสร้างรวมงานระบบไป 36.87% ในสไลด์ของ รฟม. ตั้งเป้าเปิดกรกฎาคม 2573 ซึ่งเร็วกว่าม่วงใต้ แต่ผู้ว่าการพูดบนเวทีว่างานก่อสร้างยังไปไม่มาก น่าจะเปิดราวปี 2573-2574
สายสีม่วงใต้ (เตาปูน ถึงราษฎร์บูรณะ)
ยาว 23.6 กม. 17 สถานี มีทั้งช่วงใต้ดินและยกระดับ งานก่อสร้างไปแล้ว 79.35% แต่ยังไม่ได้ตัวเอกชนมาเดินรถและจัดหาขบวนรถ
รูปแบบที่ รฟม. ศึกษาไว้คือแบบเดียวกับสายสีม่วงเหนือ ที่รัฐจ้างเอกชนมาเดินรถ (ค่าโดยสารเข้ารัฐ) เพราะมีข้อจำกัดทางเทคนิคหลายเรื่อง รายงานเสร็จแล้ว แต่ต้องกลับมาทบทวนเพราะนโยบายค่าโดยสารกับตั๋วร่วมเปลี่ยน รฟม. ตั้งใจเสนอขอความเห็นชอบรูปแบบให้ได้ช่วงพฤศจิกายน-ธันวาคม 2569 หลังจากนั้นอาจใช้เวลาอีกราวครึ่งปีกว่าจะได้ตัวเอกชนมาติดตั้งงานระบบเดินรถ
ส่วนจุดถนนยุบหน้า รพ.วชิระ ผู้ว่าการบอกว่ากระทบแค่จุดนั้นจุดเดียว เพราะงานช่วงนี้เดิมเร็วกว่าแผนอยู่แล้ว ภาพรวมทั้งเส้นยังตามแผน ตอนนี้กำลังซ่อมอุโมงค์และตัวสถานีด้านล่าง พื้นที่ยังปิดอยู่เพราะต้องใช้เครื่องจักรใหญ่ งานโยธาทั้งเส้นจะเสร็จปลายปี 2570 และตั้งเป้าเปิดให้บริการพฤศจิกายน 2573 แปลว่าสายสีม่วงใต้อาจซ้ำรอยสายสีส้มตะวันออก ที่งานโยธาเสร็จแล้วแต่ยังเปิดไม่ได้เพราะต้องรองานระบบอีกหลายปี
สายใหม่ในกรุงเทพฯ ที่ยังอยู่ในแผน
สายสีน้ำตาล (แคราย ถึงลำสาลี)
- EIA ผ่านแล้ว แต่แนวเส้นทางซ้อนกับทางด่วนสายเหนือของ กทพ. บนถนนเกษตร-นวมินทร์ กระทรวงอยากให้สร้างไปพร้อมกัน พอ กทพ. ปรับรูปแบบทางด่วน การนำเสนอโครงการเลยช้าไปบ้าง และอาจต้องปรับปรุง EIA อีกครั้ง
- เป้าตามแผนของ รฟม. เปิดปี 2575
สายสีเงิน (บางนา ถึงสุวรรณภูมิ)
- รับโอนมาจาก กทม. ที่เคยศึกษาไว้เป็นรถไฟฟ้ารางเบา รฟม. เพิ่งเริ่มศึกษาใหม่ได้ 2-3 เดือน ใช้เวลาราว 1 ปี
- จะดูเรื่องต่อเข้า Terminal ฝั่งใต้ของสุวรรณภูมิด้วย ยังไม่สรุปว่าจะยกระดับหรือลงใต้ดิน
- จะดูปลายทางฝั่งบางนา ว่าควรปรับรูปแบบและตำแหน่งสถานีให้เชื่อมกับ BTS สายสุขุมวิทได้สะดวกที่สุด
- เป้าตามแผนของ รฟม. เปิดปี 2576
สายสีเทา (วัชรพล ถึงทองหล่อ)
- รับโอนมาจาก กทม. ที่เคยออกแบบไว้เป็นโมโนเรล รฟม. กำลังเริ่มศึกษาใหม่พร้อมกับสายสีเงิน ใช้เวลาราว 1 ปี
- เป้าตามแผนของ รฟม. เปิดปี 2576
สายสีฟ้า (ดินแดง ถึงสาทร)
- เป็นสายที่รอเชื่อมกับสายอื่น และต้องลงทุนสูงมาก ปัจจุบันมีแค่แนวคิดเส้นทาง ยังไม่เคยศึกษาออกแบบรายละเอียดหรือทำ EIA
- ราวปี 2572 จะกลับมาดูความเหมาะสมอีกครั้ง ยังไม่มีกำหนดเปิด
รถไฟฟ้าภูมิภาค
ผู้ว่าการ รฟม. บอกว่าทุกจังหวัดต้องทบทวนข้อมูลใหม่ เพราะผ่านทั้งโควิดและปัญหาเศรษฐกิจมา ตัวชี้ขาดจริงๆ คือเงินก้อนแรกค่าก่อสร้าง เพราะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่มีงบมากพอจะลงทุนเอง เลยส่งต่อมาให้ รฟม. ถ้ารัฐบาลช่วยลงทุนงานโยธาให้แบบรถไฟฟ้าในกรุงเทพฯ ทุกจังหวัดก็เกิดได้
- เชียงใหม่ สายสีแดง (รพ.นครพิงค์ ถึงอุทยานหลวงราชพฤกษ์): ถ้าดูตามตัวเลขรายได้ค่าโดยสารต่อวันเทียบกับค่าเดินรถ เป็นสายที่มีความเป็นไปได้สูงสุดที่จะทำได้ก่อน เป้าเปิดปี 2575
- ภูเก็ต (สนามบินภูเก็ต ถึงห้าแยกฉลอง): ตัวเลขผู้โดยสารใกล้เคียงเชียงใหม่ แต่เส้นทางยาว 42 กม. เงินลงทุนสูงกว่ามาก เป้าเปิดปี 2575
- โคราช สายสีส้ม (รพ.เทพรัตน์ ถึงสถานีร่วมจอหอ): ตามมาเป็นลำดับถัดจากเชียงใหม่และภูเก็ต เป้าเปิดปี 2575
- พิษณุโลก สายสีแดง (ม.พิษณุโลก ถึงเซ็นทรัลพิษณุโลก): ทบทวน TOR จ้างที่ปรึกษาเสร็จแล้ว แต่ยังไม่ได้เริ่ม ต้องรอความชัดเจนของรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ก่อน เป้าเปิดปี 2577
- หาดใหญ่ (คลองหวะ ถึงสถานีรถตู้): รอ พ.ร.ฎ. ประกาศ แล้วจะศึกษาใหม่ปี 2570-2571 พร้อมดูส่วนต่อขยายไปสนามบิน เป้าเปิดปี 2578
ระหว่างนี้ รมว.คมนาคม ให้ รฟม. ไปหารือท้องถิ่นเอารถโดยสารไปทดลองวิ่งตามแนวรถไฟฟ้าก่อน จอดตรงจุดที่จะเป็นสถานี ดูว่าคนใช้จริงตรงกับที่ประมาณการไว้หรือเปล่า ตอนนี้เริ่มเห็นรถบัส EV วิ่งอยู่ในหาดใหญ่แล้ว (รายละเอียดสายหาดใหญ่อ่านได้ที่ รถไฟฟ้าเมืองหาดใหญ่ไปถึงไหนแล้ว)
รถไฟฟ้าที่ท้องถิ่นทำเอง
ช่วงถามตอบ เราถามเรื่องรถไฟฟ้าที่ อบจ.ปทุมธานี ศึกษาเองแต่ไม่มีในแผน M-MAP2 คำตอบคือท้องถิ่นศึกษาเองและทำเองทั้งหมดได้ อบจ.ปทุมธานีเคยมาหารือ รฟม. แล้ว เพราะอยากเชื่อมกับรถไฟฟ้าสายสีเขียว แต่ รฟม. ช่วยแค่ด้านเทคนิค ไม่ได้เป็นเจ้าของงาน จึงยังไม่มีข้อมูลอัปเดต ต้องถามความคืบหน้าจาก อบจ. เอง ความคืบหน้าล่าสุดที่เห็นในที่สาธารณะคือนิทรรศการแนะนำโครงการช่วงมีนาคม 2568 ส่วนรถไฟฟ้าพัทยาที่อยู่ในผังเมือง เป็นโครงการที่เมืองพัทยาทำเอง ไม่ได้อยู่ในสารบบของ รฟม. จึงยังไม่มีข้อมูลสถานะ
ข้อมูลจาก: เสวนา MRTA Future Connect การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (ตุลาคม 2569)