ตอนนี้กรุงเทพฯ และปริมณฑลมีสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 30 สะพานแล้ว! ปลายเดือนเมษายน 2567 สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งล่าสุดที่เคยถูกเรียกชื่อชั่วคราวว่า “สะพานคู่ขนานสะพานพระราม 9” (บางคนเรียก “สะพานพระราม 10”) ได้ชื่อจริงแล้ว คือ “สะพานทศมราชัน” (อ่านว่า ทด-สะ-มะ-รา-ชัน)
เราเลยรวบรวมให้ดูกันว่า ณ พฤษภาคม 2567 กรุงเทพฯ และปริมณฑลมีสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาทั้งหมดกี่สะพาน ไล่ตั้งแต่เหนือลงใต้ รวมทั้งสะพานรถยนต์ สะพานรถไฟ และสะพานคนเดิน (ตัวเลขในวงเล็บคือปีที่เปิดใช้งาน)
ปทุมธานี-นนทบุรี
- 1. สะพานเชียงราก (2541) ส่วนหนึ่งของถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพฯ ด้านตะวันตก (ถนนกาญจนาภิเษก) กำลังเตรียมสร้างสะพานคู่ขนานเพิ่มฝั่งละ 3 เลน เพื่อเปลี่ยนสะพานเดิมตรงกลางให้เป็นมอเตอร์เวย์สาย 9 ในอนาคต
- 2. สะพานปทุมธานี (2527) ส่วนหนึ่งของทางหลวงหมายเลข 346 ข้ามแม่น้ำช่วงใกล้ตัวเมืองปทุมธานี ข้ามจากฝั่งเมืองปทุมไปแล้วจะตรงต่อเป็นเส้นเดียวกับถนนติวานนท์
- 3. สะพานปทุมธานี 2 (2552) ส่วนหนึ่งของทางหลวงหมายเลข 345 สร้างเพื่อแบ่งเบาการจราจรจากสะพานนนทบุรี ตัดเส้นทางใหม่จากแยกบางคูวัดข้ามแม่น้ำไปบรรจบถนนรังสิต-ปทุมที่สามแยกบางพูน ตรงเข้ารังสิตได้
- 4. สะพานนนทบุรี (2501) สะพานโครงเหล็ก 2 ช่องจราจร เชื่อมย่านบางคูวัด-บางขะแยงฝั่งปทุมธานี กับย่านศรีสมาน-สรงประภาฝั่งนนทบุรี ตรงเข้าดอนเมืองได้ เคยมีชื่อเล่นว่า “สะพานนวลฉวี”
- 5. สะพานพระราม 4 (2549) ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณท่าเรือปากเกร็ด เชื่อมถนนแจ้งวัฒนะกับถนนชัยพฤกษ์
- 6. สะพานคู่ขนานสะพานพระนั่งเกล้า (2551) ส่วนหนึ่งของถนนรัตนาธิเบศร์ สร้างเพื่อแบ่งเบาการจราจรบนสะพานพระนั่งเกล้าเดิมที่คับแคบติดขัด
- 7. สะพานพระนั่งเกล้า (2528) ส่วนหนึ่งของถนนรัตนาธิเบศร์ เชื่อมย่านแครายกับฝั่งบางบัวทอง-บางใหญ่
- 8. สะพานรถไฟฟ้าสายสีม่วง (2559) รถไฟฟ้าสายที่ 5 ของกรุงเทพฯ วิ่งตามถนนรัตนาธิเบศร์ ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยามุ่งหน้าปลายทางสถานีคลองบางไผ่
- 9. สะพานมหาเจษฎาบดินทรานุสรณ์ (2558) ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณตัวเมืองนนทบุรี ใกล้โรงเรียนศรีบุณยานนท์ บนถนนนนทบุรี 1 เชื่อมถนนราชพฤกษ์แถวโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ นนทบุรี
- 10. สะพานพระราม 5 (2545) ส่วนหนึ่งของถนนนครอินทร์ ต่อจากปลายถนนติวานนท์ ข้ามแม่น้ำบริเวณวัดนครอินทร์ ผ่านถนนราชพฤกษ์ ไปสิ้นสุดที่ถนนกาญจนาภิเษก และในอนาคตจะต่อขยายไปถึงโซนพุทธมณฑล-ศาลายา
บางพลัด-บางซื่อ
- 11. สะพานพระราม 7 (2535) ส่วนหนึ่งของถนนวงแหวนรัชดาภิเษก เชื่อมถนนวงศ์สว่าง (ฝั่งพระนคร) กับถนนจรัญสนิทวงศ์ (ฝั่งธนบุรี)
- 12. สะพานรถไฟฟ้าสายสีแดง (2555) ส่วนหนึ่งของเส้นทางรถไฟฟ้าสายสีแดงและทางรถไฟทางไกลสายใต้ของ รฟท.
- 13. สะพานพระราม 6 (2470) สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งแรกของประเทศไทย เดิมมีทั้งทางรถไฟและถนนรถยนต์ หลังสร้างสะพานพระราม 7 ทดแทน จึงปรับให้เหลือแต่ทางรถไฟอย่างเดียว ปัจจุบันยังมีรถไฟวิ่งอยู่บางขบวน
- 14. สะพานทางพิเศษประจิมรัถยา (2559) ส่วนหนึ่งของทางด่วนประจิมรัถยา (ศรีรัช-วงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตก) ทางด่วนที่เก็บค่าผ่านทางแพงที่สุดรองจากดอนเมืองโทลล์เวย์
- 15. สะพานรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน (2562) ส่วนหนึ่งของรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย จากบางซื่อข้ามแม่น้ำตรงท่าเรือบางโพ แล้วเลี้ยวเข้าถนนจรัญสนิทวงศ์มุ่งหน้าแยกท่าพระ
เกาะรัตนโกสินทร์-ฝั่งธน
- 16. สะพานกรุงธน (2500) ส่วนหนึ่งของถนนราชวิถี เชื่อมเมืองเก่าย่านสามเสน-ดุสิตกับย่านบางพลัดฝั่งธน โครงสร้างเหล็กคล้ายสะพานนนทบุรี (เปิดไม่ได้) มีชื่อเล่นว่า “สะพานซังฮี้”
- 17. สะพานพระราม 8 (2545) สะพานรถยนต์แห่งเดียวที่อยู่ในความดูแลของกรุงเทพมหานคร สร้างเพื่อระบายการจราจรจากสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้าและสะพานกรุงธน เชื่อมถนนอรุณอัมรินทร์กับถนนวิสุทธิกษัตริย์
- 18. สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า (2516) เชื่อมย่านพระนครฝั่งเหนือ โซนพระบรมมหาราชวังและถนนราชดำเนิน ข้ามไปฝั่งธนบุรีย่านบางกอกน้อย-บางพลัด
- 19. สะพานพระพุทธยอดฟ้า (2475) เชื่อมย่านพระนครฝั่งใต้ โซนสำเพ็ง พาหุรัด จักรวรรดิ ข้ามไปฝั่งธนบุรีมุ่งสู่วงเวียนใหญ่ เป็นสะพานเหล็ก เดิมเปิดกลางสะพานให้เรือผ่านได้ ปัจจุบันเปิดไม่ได้แล้ว มีชื่อเล่นว่า “สะพานพุทธ”
- 20. สะพานพระปกเกล้า (2527) สร้างเพื่อแบ่งเบาการจราจรบนสะพานพระพุทธยอดฟ้า ใต้สะพานเป็นแนวอุโมงค์รถไฟฟ้าสายสีม่วง
สาทร-พระราม 3
- 21. สวนลอยฟ้าเจ้าพระยา (2563) ใช้โครงสร้าง “สะพานด้วน” กึ่งกลางสะพานพระปกเกล้า ซึ่งเคยออกแบบไว้ใช้กับ “รถไฟฟ้าลาวาลิน” ที่ยกเลิกโครงการและปล่อยทิ้งร้าง มาทำเป็นสะพานคนเดินและสวนสาธารณะกลางแม่น้ำ
- 22. สะพานสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (2525) เชื่อมถนนกรุงธนบุรีกับย่านธุรกิจถนนสาทร มักเรียกสั้นๆ ว่า “สะพานตากสิน” หรือ “สะพานสาทร”
- 23. สะพานรถไฟฟ้าสายสีเขียว (2552) อยู่กึ่งกลางสะพานตากสิน สร้างใหม่เพื่อรองรับการขยายเส้นทางรถไฟฟ้า BTS มายังฝั่งธนบุรี
- 24. สะพานพระราม 3 (2543) สร้างเพื่อแบ่งเบาการจราจรบนสะพานกรุงเทพ เป็นส่วนหนึ่งของถนนวงแหวนรัชดาภิเษก เชื่อมถนนรัชดาภิเษกกับถนนพระราม 3
- 25. สะพานกรุงเทพ (2502) เชื่อมถนนมไหสวรรย์กับถนนพระราม 3 เป็นสะพานเหล็กแบบเปิดปิดได้แห่งเดียวในประเทศไทยที่ยังใช้งานอยู่ หน้าตาคล้ายสะพานพระพุทธยอดฟ้า แต่ทาสีเทาอ่อน
ดาวคะนอง-ปู่เจ้าสมิงพราย
- 26. สะพานพระราม 9 (2530) ส่วนหนึ่งของทางด่วนเฉลิมมหานครช่วงท่าเรือ-ดาวคะนอง เป็นสะพานขึงแบบระนาบเดี่ยว ช่วงกลางสะพานยาว 450 เมตร
- 27. สะพานทศมราชัน (2567) ใหม่ล่าสุด ส่วนหนึ่งของทางด่วนพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตก ตั้งคู่ขนานกับสะพานพระราม 9 เดิม เป็นสะพานขึงแบบระนาบคู่ ช่วงกลางสะพานยาว 450 เมตรเท่าสะพานเดิม
- 28. สะพานภูมิพล 1 (2549) ส่วนหนึ่งของโครงการถนนวงแหวนอุตสาหกรรม เชื่อมย่านพระราม 3 กับย่านสุขสวัสดิ์-พระประแดงและปู่เจ้าสมิงพราย เป็นทางยกระดับ 3 แยก สะพานภูมิพล 1 อยู่ฝั่งทิศเหนือ เชื่อมฝั่งพระราม 3
- 29. สะพานภูมิพล 2 (2549) ส่วนหนึ่งของถนนวงแหวนอุตสาหกรรมเช่นกัน อยู่ฝั่งทิศใต้ เชื่อมฝั่งปู่เจ้าสมิงพรายและทางด่วนกาญจนาภิเษก
- 30. สะพานกาญจนาภิเษก (2550) ส่วนหนึ่งของทางด่วนกาญจนาภิเษกและถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพฯ ด้านใต้
สะพานที่กำลังก่อสร้าง
นอกจาก 30 สะพานที่สร้างเสร็จแล้ว ยังมีอีก 1 สะพานที่อยู่ระหว่างก่อสร้าง คือ “สะพานเกียกกาย” (ชื่อยังไม่เป็นทางการ) ข้ามแม่น้ำบริเวณรัฐสภา เชื่อมถนนทหาร (ฝั่งพระนคร) กับถนนจรัญสนิทวงศ์และถนนเลียบทางรถไฟสายใต้ จะเป็นสะพานรถยนต์ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งที่ 2 ที่อยู่ในความดูแลของกรุงเทพมหานคร อ่านอัปเดตเพิ่มเติมได้ที่ กทม. ล้มแผนสะพานข้ามเจ้าพระยา 2 แห่ง เหลือสะพานเกียกกาย
คำถามจากคอมเมนต์ (พฤษภาคม 2567)
- ทำไมสะพานส่วนใหญ่ในกรุงเทพฯ เป็นของกรมทางหลวงชนบท เดิมเป็นของกรมโยธาธิการ ซึ่งดูแลงานโครงสร้างพื้นฐาน สะพาน และถนนสายย่อยในเมืองหรือท้องถิ่นที่ไม่ใช่ระดับทางหลวงแผ่นดิน แต่ใหญ่เกินกว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะจัดการเองได้ พอมีการปฏิรูปหน่วยงานช่วงปี 2545 จึงแยกงานสร้างทางพวกนี้ออกมาเป็นกรมใหม่ชื่อ “กรมทางหลวงชนบท”
- ยังมีโครงการทางด่วนลอดแม่น้ำเจ้าพระยาไหม เคยมีการศึกษาเมื่อหลายปีก่อน จะทำอุโมงค์ลอดจากนราธิวาสฯ-พระราม 3 ลอดใต้บางกระเจ้าไปเชื่อมสรรพาวุธ แต่ก็เงียบหายไป
- สะพานเชื่อมพระราม 2-พระราม 3 ที่อยู่ในร่างผังเมือง มีลุ้นไหม ไม่มีลุ้นเลย เงียบกริบ ขนาดสะพานเกียกกายยังรอกันสิบกว่าปีกว่าจะได้สร้าง
- สะพานสนามบินน้ำ (นนทบุรี) ไปถึงไหน รองบเวนคืนอยู่ ปี 2567 คุ้นๆ ว่าจะโดนตัดงบ เหลือแค่งบเวนคืนถนนนครอินทร์-ศาลายาบางส่วน และแนวถูกตัดเหลือแค่ราชพฤกษ์-สามแยกสนามบินน้ำ
- มอเตอร์ไซค์จากพระราม 2 จะข้ามไปปากน้ำใช้สะพานไหน เข้าใจว่าสะพานภูมิพล 1-2 อนุโลมให้มอเตอร์ไซค์วิ่งได้
*ข้อมูล ณ พฤษภาคม 2567