ฝนตกหนักใน กทม. น้ำไหลไปไหนบ้าง? หลังเหตุการณ์ฝนตกหนักช่วงต้นเดือนกันยายน 2568 ผมติดตามทั้งข่าวและการไลฟ์ลงพื้นที่ของผู้ว่าฯ กทม. ก็เลยสงสัยขึ้นมาว่า กทม. มีคลองสายหลักที่เป็น “เส้นเลือดใหญ่” ใช้ระบายน้ำเวลาฝนตกมากน้อยแค่ไหน
เมื่อสงสัยก็ต้องไปคุ้ยหาข้อมูล เลยทำกราฟิกมาให้ดูว่าเส้นทางการไหลของน้ำฝนในกรุงเทพฯ และพื้นที่ใกล้เคียงไปทางไหน ผ่านคลองอะไรบ้าง พร้อมเกร็ดข้อมูลน่าสนใจตามนี้ครับ
- หลักสำคัญของการระบายน้ำใน กทม. คือ “ต้องเอาน้ำออกไปทิ้งที่แม่น้ำเจ้าพระยา หรือทิ้งลงทะเลให้เร็วที่สุด”
- การที่น้ำจะท่วม กทม. มี 3 ปัจจัย คือ “น้ำฝน” ที่ตกในพื้นที่ กทม. เอง / “น้ำเหนือ” ที่ไหลลงมาทางแม่น้ำเจ้าพระยาและพื้นที่โดยรอบ / “น้ำหนุน” ถ้าระดับน้ำทะเลสูงขึ้นก็จะมีผลกับการระบายน้ำออก
- กทม. อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลเฉลี่ยเพียง +1.5 เมตร และหลายพื้นที่อยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล กทม. จึงอยู่ได้ด้วยเขื่อนคอนกรีตสูง +3.0 เมตรตลอดแนวแม่น้ำเจ้าพระยา ประตูน้ำที่ทางออกของทุกคลอง และแนวคันกั้นน้ำที่ล้อมรอบ กทม.
- แนวคันกั้นน้ำช่วยกั้นไม่ให้น้ำจากด้านนอกไหลเข้ามา แต่ก็กั้นไม่ให้น้ำจากด้านในไหลออกด้วย การเอาน้ำออกจึงต้องใช้วิธี “สูบออก” เป็นหลัก
- น้ำจากถนนและบ้านเรือนจะลงสู่ท่อระบายน้ำ ไปปล่อยลงคูคลองเล็กๆ ที่ไหลไปรวมกันที่คลองสายหลัก แล้วเข้าสู่ระบบปั๊มน้ำเพื่อสูบออกไปปล่อยนอกแนวกั้นน้ำอีกที
- ฝั่งธนบุรีมีเครือข่ายคลองค่อนข้างเยอะ ฝนตกหนักครั้งนี้จึงได้รับผลกระทบค่อนข้างน้อย
- ฝั่งพระนครมีคลองสายหลักไม่มากเมื่อเทียบกับขนาดพื้นที่และระยะห่างจากแม่น้ำและทะเล น้ำฝนจึงถูกระบายออกได้ช้ากว่าปริมาณฝนที่ตกเพิ่ม ทำให้น้ำท่วมขัง
สถานีสูบน้ำที่สำคัญที่สุดของ กทม.
สถานีสูบน้ำคลองพระโขนงคือจุดที่ผู้ว่าฯ ชัชชาติไปดูบ่อยๆ เพราะเป็นจุดรวมน้ำส่งออกแม่น้ำเจ้าพระยาที่ใหญ่ที่สุดของกรุงเทพฯ รับน้ำมาจากคลองประเวศ คลองแสนแสบ คลองตัน คลองสามเสน และคลองลาดพร้าว ทั้งทางคลองปกติและทางอุโมงค์ แค่สถานีนี้สถานีเดียวมีปั๊มน้ำกว่า 50 เครื่อง ยังไม่นับปั๊มของสถานีที่ปลายอุโมงค์ ซึ่งแยกระบบไปต่างหากแต่ส่งน้ำออกมาที่เดียวกัน
ตอนที่ทำภาพนี้ กทม. มีอุโมงค์ระบายน้ำที่เหมือนเป็น “ทางด่วน” พาน้ำจากใจกลางเมืองออกแม่น้ำเจ้าพระยาอยู่ 4 สาย และอีกหลายอุโมงค์อยู่ระหว่างก่อสร้าง ดูความคืบหน้าอุโมงค์ทั้ง 13 แห่งต่อได้ที่ ฝนมาแล้ว อุโมงค์ยักษ์พร้อมยัง และแนวคันกั้นน้ำรอบเมืองที่ แนวคันกั้นน้ำท่วมรอบกรุงเทพฯ-ปริมณฑล
ขอบคุณข้อมูลจาก: สำนักการระบายน้ำ กทม. / สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) / กรุงเทพธุรกิจ / TNN Online / Sanook